Sut i gomisiynu cyfieithydd

Dewis cyfieithydd | Cytuno ar delerau | Yswiriant Indemniad | Cywiro proflenni | Meddalwedd | Trefnu Gwasanaeth Cyfieithu ar y Pryd | Offer Cyfieithu ar y Pryd | Aelodaeth Gyflawn | Aelodaeth Sylfaenol | Aelodaeth Cyfieithu ar y Pryd

1. Dewis cyfieithydd

Y mae cael cyfieithiad o safon yn hanfodol bwysig. Bydd ein Haelodau Cyflawn yn medru cyflawni gwaith na fydd angen unrhyw olygu pellach arno.

Mae ein Haelodau Sylfaenol wedi llwyddo yn arholiad y Gymdeithas ac wedi cyrraedd y lefel sy'n briodol i gyfieithydd sydd wedi bod yn gweithio o dan oruchwyliaeth am flwyddyn o leiaf. Gall amryw ohonynt, wrth gwrs, fod yn llawer mwy profiadol na hynny.

Bydd y Cyfeirlyfr yn nodi pa iaith y mae'r ymgeisydd wedi ennill cymhwyster i gyfieithu iddi.

2. Cytuno ar delerau

Y mae'n bwysig egluro beth yw gofynion y gwaith a'r cyd-destun a thrafod unrhyw dermau arbennig a all godi.

Trafodwch sut yr hoffech i'r cyfieithiad gael ei gyflwyno, e.e. e-bost, copi caled/disg, trwy'r post neu dros y ffacs, neu gyfuniad o'r rhain. Gan fod copi ffacs yn gallu bod yn aneglur, dylech drefnu cael copi electronig neu gael copi caled drwy'r post.

Dylech gytuno ar delerau ac amserlen ar gyfer y gwaith ymlaen llaw. Fel arfer bydd cyfieithydd yn codi tâl am ei waith fesul 1,000 o eiriau, ond y mae gan y rhan fwyaf o gyfieithwyr dâl isafswm. Weithiau bydd angen codi tâl fesul awr. Holwch a yw'r cyfieithydd yn codi TAW.

Wrth gytuno ar y gyfradd gyfieithu dylech holi a yw'r gyfradd honno yn cynnwys gwasanaeth cywiro proflenni. Os nad yw, dylech holi am y gyfradd a godir am y gwaith hwnnw.

Er mwyn osgoi unrhyw gamddealltwriaeth dylech ddewis un aelod o'ch staff yn ddolen gyswllt rhwng eich cwmni/sefydliad a'r cyfieithydd.

Y mae'n bwysig bod y cyfieithydd yn gwarantu ansawdd a chysondeb os bydd mwy nag un cyfieithydd yn gweithio ar ddogfen.

3. Yswiriant Indemniad

Mae'r ffaith bod gan gyfieithydd yswiriant indemniad yn diogelu hawliau'r cwsmer ac yn awgrymu bod gan y cyfieithydd agwedd broffesiynol wrth ymdrin â chwsmeriaid.

4. Cywiro proflenni

Gan fod cywiro proflenni yn rhan bwysig o'r broses gyfieithu rhaid sicrhau digon o amser ar gyfer gwneud hynny yn drylwyr. Gall mân gamgymeriadau fod yn gostus, yn enwedig ar arwyddion.

Fel arfer y cyfieithydd ei hun fydd yn cywiro'r proflenni gan mai ef neu hi fydd yn gyfrifol am gywirdeb y gwaith terfynol. Gall camgymeriadau ddigwydd wrth anfon cyfieithiad drwy ffacs, yn enwedig os yw'r print yn fân neu os oes cefndir lliw i'r print.

5. Meddalwedd

Y mae'n bwysig eich bod yn holi pa feddalwedd y mae'r cyfieithydd yn ei ddefnyddio er mwyn sicrhau ei fod yn gydnaws â'ch meddalwedd chi. Bydd rhai sefydliadau sydd yn comisiynu gwaith cyfieithu yn barod i osod eu meddalwedd hwy ar gyfrifiadur y cyfieithydd.

6. Trefnu Gwasanaeth Cyfieithu ar y Pryd

Mae cyfieithu ar y pryd yn grefft bur wahanol i gyfieithu ar bapur. Defnyddir y gwasanaeth yn helaeth mewn rhai rhannau o Gymru gyda chyfarfodydd yn amrywio o gyfarfod cyngor cymuned i gynhadledd genedlaethol. At ei gilydd, cyfieithu o'r Gymraeg i'r Saesneg a wneir yn y cyfarfodydd hyn er mwyn i'r di-Gymraeg fedru dilyn y gweithgareddau.

Dylai trefnwyr cyfarfodydd lle defnyddir gwasanaeth cyfieithu ar y pryd anfon copïau o ddogfennau'r cyfarfod at y cyfieithydd ymlaen llaw.

I sicrhau llwyddiant y gwasanaeth, dylai'r Cadeirydd gyfeirio at y gwasanaeth ar ddechrau'r gweithgareddau a sicrhau bod pawb yn deall sut i ddefnyddio'r offer, ac yn gwybod i ba iaith y cyfieithir. Y mae llwyddiant y gwasanaeth yn dibynnu lawn cymaint ar agwedd y cadeirydd ag ar grefft y cyfieithydd. Os ydych fel cwmni neu sefydliad yn penderfynu gwario ar wasanaeth cyfieithu y mae'n bwysig eich bod yn annog aelodau'r pwyllgor neu'r cynadleddwyr i'w ddefnyddio.

Cofiwch fod y math hwn o gyfieithu yn waith trwm ac os rhagwelir y bydd angen i gyfieithydd fod wrthi am fwy na hanner awr yn ddi-dor, dylech gyflogi ail gyfieithydd.

Cytunwch ar y telerau ymlaen llaw wedi ichi holi mwy nag un cyfieithydd. Bydd cyfieithwyr yn codi am yr amser y byddant yn teithio yn ôl ac ymlaen o'u canolfan waith yn ogystal ag am yr oriau y byddant wrthi'n cyfieithu.

7. Offer Cyfieithu ar y Pryd

Bydd modd llogi offer cyfieithu oddi wrth wahanol gynghorau sir a mudiadau gwirfoddol ar hyd a lled Cymru. I gael rhagor o fanylion

8. Aelodaeth Gyflawn

Bydd hyn yn cyfateb i aelodaeth gwbl broffesiynol lle nad oes angen unrhyw oruchwyliaeth.

I ddod yn Aelod Cyflawn gall unrhyw gyfieithydd sydd â thair blynedd o brofiad o gyfieithu'n llawn-amser neu â phrofiad cyfatebol o gyfieithu'n rhan-amser gyflwyno gwaith i'w asesu am Aelodaeth Gyflawn drwy:

Naill ai

1. Gyflwyno gwaith i'w asesu. Bydd rhaid i'r ymgeisydd dystio mai ei waith ef ei hun yw'r gwaith a'i waith ef yn unig. Gofynnir i'r ymgeisydd hefyd gynnwys geirda Cyflogwr neu Gomisiynydd yn tystio i safon ei waith yn gyffredinol. Caiff y gwaith ei gyflwyno i ddau aelod o'r Bwrdd Arholi i ddyfarnu a yw'r ymgeisydd yn deilwng o Aelodaeth Gyflawn.

Neu

2. Sefyll arholiad 2 awr yn cyfieithu o'r Saesneg i'r Gymraeg a/neu sefyll arholiad 2 awr yn cyfieithu o'r Gymraeg i'r Saesneg.

9. Aelodaeth Sylfaenol

Bydd hyn yn cyfateb i safon cyfieithydd sy'n gweithio dan oruchwyliaeth.

Rhaid i gyfieithwyr sydd yn ymgeisio am Aelodaeth Sylfaenol o'r Gymdeithas sefyll arholiad/au y Gymdeithas. Cynhelir dau arholiad 1.5 awr o fewn sesiwn 3 awr - y naill yn gofyn i'r ymgeisydd gyfieithu o'r Saesneg i'r Gymraeg a'r llall yn gofyn iddo gyfieithu o'r Gymraeg i'r Saesneg.

Bydd safon unrhyw arholiad a gynigir gan y Gymdeithas am Aelodaeth Sylfaenol yn sicrhau bod ymgeisydd yn cyrraedd lefel broffesiynol briodol o ran ystyr, cywair, cystrawen a chywirdeb.

Y mae'r drefn asesu/arholi wedi ei dilysu gan aelod o staff Prifysgol Cymru.

Gweinyddir y drefn yn gwbl gyfrinachol a di-enw.

10. Aelodaeth Cyfieithu ar y Pryd

Bydd hyn yn cyfateb i aelodaeth gwbl broffesiynol lle gall yr aelod gyfieithu'n rhugl ac yn gywir o'r Gymraeg i'r Saesneg mewn sefyllfaoedd yn amrywio o'r tra ffurfiol i'r anffurfiol iawn. Disgwylir iddo feddu ar ddealltwriaeth glir o gefndir diwylliannol y ddwy iaith.

Gall unrhyw gyfieithydd sydd â 200 awr o brofiad o fynychu cyfarfodydd fel cyfieithydd yn ystod y pum mlynedd diwethaf gyflwyno cais am sefyll y prawf am Aelodaeth Cyfieithu ar y Pryd

11. Aelodaeth Interim Cyfieithu ar y Pryd

Gall unrhyw un sydd â 200 awr o brofiad o fynychu cyfarfodydd fel cyfieithydd yn ystod y pum mlynedd diwethaf wneud cais am Aelodaeth Interim
Cyfieithu ar y Pryd. Bydd gofyn iddo wneud cais ffurfiol gan gyflwyno enw dau ganolwr. Codir tâl trafod o £25 ar bob ymgeisydd.

Disgwylir i bob Aelod Interim gymryd Prawf Aelodaeth Cyfieithu ar y Pryd o fewn tair blynedd i lansio'r drefn yn swyddogol fis Rhagfyr 2005.